De bijleenregeling.
Jan en Mieke gaan binnenkort hun eerste huis kopen. De afgelopen jaren hebben zij door zuinig te leven € 50.000 gespaard. Jan en Mieke hadden het plan dit bedrag in het huis te stoppen, maar hun adviseur heeft gezegd dat dit fiscaal niet handig is. Zijn advies luidt om een volledige hypotheek te nemen en het gespaarde bedrag op een spaar- of beleggingsrekening te laten renderen. Door een maximale hypotheek te nemen, profiteer je maximaal van de fiscale aftrekbaarheid. Dit is fiscaal toegestaan.
Kees en Marian gaan binnenkort hun tweede huis kopen. Zij hebben hun huidige woning al verkocht en daarbij een overwaarde gerealiseerd van maar liefst € 100.000. Tot voor kort was het standaardadvies voor de nieuwe woning een maximale hypotheek te nemen. Door een wetswijziging met ingang van 1 januari 2004 is in zo'n geval niet meer de volledige rente fiscaal aftrekbaar. Woningbezitters worden namelijk geacht de overwaarde die zij bij de verkoop van de oude woning realiseren, in de nieuwe woning te stoppen en minder hypotheek te nemen. Doen zij dat niet, dan is de rente beperkt aftrekbaar. Een voorbeeld. Stel dat de nieuwe woning van Kees en Marian € 400.000 kost. Als het stel nu een hypotheek van € 400.000 neemt, is de de rente over slechts € 300.000 fiscaal aftrekbaar. Daarom zullen de meeste mensen in zo'n geval een hypotheek nemen van € 300.000 en de overwaarde in de nieuwe woning stoppen.
De motivatie van de wetgever is dat iemand die niet verhuist en zijn hypotheek ophoogt, ook de rente over die lening niet kan aftrekken. Hierbij is verondersteld dat de extra hypotheek niet voor de woning wordt gebruikt, maar voor beleggen of consumptie. Tot 1 januari 2004 was het zo dat je door te verhuizen wel extra renteaftrek kon realiseren. Dat vond de wetgever niet eerlijk. Belangrijker is dat de wetgever zo een manier heeft gevonden wat extra euro's in de schatkist te laten stromen.
Bij de berekening van de overwaarde mag rekening worden gehouden met de kosten van de makelaar voor de oude en de nieuwe woning. Om onder de renteaftrekbeperking uit te komen, zou men tijdelijk zijn intrek kunnen nemen in een huurwoning. Dat is helaas niet effectief, want de fiscus onthoudt de gerealiseerde overwaarde vijf jaar lang.
De regeling die zich eerst tamelijk eenvoudig liet aanzien, blijkt erg ingewikkeld uit te kunnen pakken. De nieuwe regeling heeft in de praktijk al de nodige stof doen opwaaien. Zo kunnen zich bij echtscheiding problemen voordoen. Nog niet alles is duidelijk. Zo gaat dat soms bij nieuwe regelingen.
Peer van
Bakel